Niepełnosprawni nadal są dyskryminowani

Niewidoma kobieta została wyproszona z restauracji, ponieważ towarzyszył jej pies asystujący. To jeden z przykładów dyskryminacji osób niepełnosprawnych, wskazany w badaniu przeprowadzonym przez biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. - Jest lepiej, ale takie sytuacje wciąż się zdarzają – przyznaje Krzysztof Kotyniewicz, wiceprzewodniczący Polskiego Forum Osób Niepełnosprawnych.

 

Na zlecenie RPO Kantar Public przeprowadziło w listopadzie 2016 r. badanie na ogólnopolskiej próbie 1066 osób w wieku powyżej 15 lat. Wynika z niego, że zdecydowana większość Polaków potrafi trafnie rozpoznać przejawy dyskryminacji, ale niewielu wie, że jest ona zakazana przez prawo.

36 procent badanych uznało, że dyskryminowane są osoby niepełnosprawne. Według nich nie jest to jednak grupa najbardziej ciemiężona. W odpowiedziach częściej wskazywano dyskryminację ze względu na orientację seksualną (49%), pochodzenie etniczne lub narodowe (44%) oraz tożsamość płciową (42%) (procenty dotyczą odpowiedzi „bardzo często” i „często”).

Respondentom podano konkretne przykłady zachowań i zapytano ich, czy są one związane z niewłaściwym traktowaniem. Większość trafnie oceniało przedstawione zdarzenia jako dyskryminujące. Jednocześnie nadal stosunkowo duży jest odsetek osób, które nie dostrzegają dyskryminacji lub nie mają zdania w tej sprawie.

Przykłady dotyczące rynku pracy odnosiły się do sytuacji młodej matki, której odmówiono awansu wyłącznie ze względu na potencjalne nieobecności związane z opieką nad dzieckiem (74% badanych dostrzega dyskryminację w takim działaniu), braku zgody na udzielenie urlopu ojcowskiego (67% badanych), zwolnienie pracownika wyłączenie ze względu na osiągnięcie wieku emerytalnego (61%).

 

https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/dyskryminacja%20-%20rynek%20pracy.jpg

Przykłady związane z rynkiem usług obejmowały odmowę obsługi Polaków w barze w Wielkiej Brytanii (77% dostrzega dyskryminację), odmowę obsługi Ukraińców w Polsce (76%), wyproszenie z restauracji niewidomej klientki z psem asystującym (75%), odmowę wynajęcia pokoju hotelowego parze tej samej płci (68%).

Respondentom zadano również pytanie o to, czy odmowa obsługi osoby nietrzeźwej w barze jest przykładem dyskryminacji. Z perspektywy prawa odmowa usługi ze względu na czyjeś zachowanie, a nie ze względu na cechę danej osoby nie stanowi dyskryminacji. Większość badanych (66%) wyraziła podobne przekonanie.

https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/dyskryminacja%20-%20rynek%20us%C5%82ug.jpg

RPO przypomina, że ochrona prawna przed dyskryminacją wynika wprost z art. 32 Konstytucji RP, Kodeksu Pracy oraz tzw. ustawy równościowej. Nasza Konstytucja mówi wprost: „Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny”.

W zestawieniu z badaniami prowadzonymi w latach ubiegłych (zarówno na zlecenie RPO z 2015 r. , jak i badania Eurobarometru z lat 2012 i 2015) można zaobserwować stały wzrost przekonań o występowaniu dyskryminacji w Polsce. W największym stopniu w odniesieniu do roku ubiegłego o 9% wzrosła liczba badanych przekonanych o częstej dyskryminacji ze względu na rasę i pochodzenie, o 11% ze względu na niepełnosprawność i o 9% ze względu na światopogląd i bezwyznaniowość.

Przed dyskryminacją można się bronić. „Osoba, która skieruje sprawę do sądu, ma prawo żądać przeprosin od sprawcy, odszkodowania, zaprzestania naruszania zasady równego traktowania. Co więcej to pracodawca lub usługodawca będzie miał obowiązek udowodnienia w sądzie, że do dyskryminacji nie doszło (tzw. odwrócony ciężar dowodu). Osoba skarżąca powinna jedynie uprawdopodobnić (opisać) sytuację, w której jej zdaniem miała miejsce dyskryminacja” - informuje RPO.

Skargę można złożyć również do Rzecznika Praw Obywatelskich, który pełni funkcję niezależnego organu ds. równego traktowania. Wniosek do Rzecznika jest bezpłatny i nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy.

 

- Świadomość społeczna się zwiększyła i coraz rzadziej osoby niepełnosprawne spotykają się z dyskryminacją. Nadal jednak ona występuje. Częstszymi przypadkami jest odmawianie osobom niewidomym wstępu z psem przewodnikiem do różnych miejsc publicznych lub niezapewnienie osobom głuchym tłumacza języka migowego. Ze względu na bariery architektoniczne wiele miejsc jest niedostępnych dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Z brakiem zrozumienia spotykają się osoby niepełnosprawne intelektualnie. Mamy jeszcze wiele do zrobienia – mówi Krzysztof Kotyniewicz, wiceprzewodniczący Polskiego Forum Osób Niepełnosprawnych.

 

PFON realizuje obecnie projekt „Wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych – wspólna sprawa”. Powstał już raport, w którym określono bariery, na które napotykają osoby niepełnosprawne. Teraz zostaną przedstawione rekomendacje do przygotowania odpowiednich ustaw i rozporządzeń, aby niepełnosprawni mogli czuć się jak pełnoprawni obywatele.

 

Paweł Bugira

Dodaj swój komentarz

Uwaga!

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu obpon.pl i nie ponosi on odpowiedzialności za treści wiadomości. Dodając powyższą wiadomość zgadzasz się z regulaminem dodawania komentarzy.